Mimari projeler, renderlar ve sunumlar ilgimizi çeker. Ama asıl soru şu: Bu gayrimenkulü neden alıyorsunuz? Önce amaç, sonra proje.
Neden amaçla başlamalı?
Aynı ev, farklı amaçlar için farklı anlam taşır. Bir kişi için ideal olan plan, bir başkası için yanlış seçim olabilir. Amaç belli olunca baktığınız şeyler de belli olur.
Üç temel amaç var: oturmak, kiraya vermek, değer artışı. Her birine ayrı bakalım.
Oturmak için alıyorsanız neye bakmalı?
Oturacaksanız evin günlük hayatınıza uyması en önemli konu.
- İşe ve okula ne kadar uzak? Haritada değil, o saatte gidip görün.
- Kaç oda gerçekten lazım? Bugünü ve önümüzdeki birkaç yılı düşünün.
- Çevrede günlük ihtiyaçlarınıza ulaşabiliyor musunuz?
Oda sayısı kararında 1+1 mi 2+1 mi yazısı yardımcı olur.
Bir ipucu: Evden çıkış saatinizde yolu deneyin. Sabah sekizde on dakika sürdüğünü sandığınız yol, trafikte yarım saat sürebilir. Günde iki kez yaşayacağınız bu yolculuk, evi sevmenizi ya da sevmemenizi belirler.
Kiraya vermek için alıyorsanız neye bakmalı?
Kiraya verecekseniz evi sizin yerinize kimin kiralayacağına bakın. O bölgede evi kim kiralıyor: öğrenci mi, aile mi, çalışan mı?
Sonra kiracının bu evi neden seçeceğini düşünün. Bölgede benzer evler ne kadar, farkınız ne?
Kira rakamı konusunda varsayımla değil, bölgedeki güncel ilanlar ve gerçek örneklerle ilerleyin. Oda sayısı da tek başına kira gelirini söylemez.
Kiracı gözüyle de bakın: Bu evde ben kiracı olsam neyi önemserdim? Ulaşım, güvenlik, bina bakımı, aidat tutarı gibi şeyler kiracının kararını etkiler. Aidatın neye göre belirlendiğini ve evin bakım durumunu önceden öğrenin.
Değer artışı için alıyorsanız neye bakmalı?
Değer artışı için alıyorsanız bir adım ilerisini düşünün: Ne zaman satacaksınız? Kime satacaksınız? Bir sonraki alıcı bu evde ne arayacak?
Giriş ve çıkış zamanınız, elde edeceğiniz gelirin hepsini etkiler. Değer artışı hiçbir koşulda garanti değil; bu yüzden vaatleri değil, belgeleri ve koşulları esas alın. Konunun teknik tarafı için yatırım için ev alırken dikkat edilecekler yazısına bakın.
Bu soruları baştan sormak, bugünkü kararınızı değiştirebilir.
Çünkü bugün size cazip gelen bir özellik, yarın başka bir alıcı için önemsiz olabilir. Satış planınızı önceden düşünün; çıkış zamanınız sizin kontrolünüzde olmayabilir.
Amaçlarınız birden fazlaysa ne yapmalı?
Üç amacı yan yana koyunca fark daha net görünür:
| Amaç | İlk bakılacak şey | Ana soru |
|---|---|---|
| Oturmak | Günlük hayata uyum | Bu ev benim hayatıma uyuyor mu? |
| Kiraya vermek | Bölgedeki kiracı profili | Kiracı bu evi neden seçsin? |
| Değer artışı | Çıkış zamanı ve alıcı | Ne zaman, kime satacağım? |
Amacınız bunlardan birden fazlası olabilir. O zaman hangisinin öncelikli olduğunu belirleyin ve soruları ona göre sıralayın.
Örneğin iki yıl kiraya verip sonra kendiniz oturmayı düşünüyorsanız, iki amaç ardışık geliyor. Bu durumda hem kiracının hem de kendi ihtiyacınızın karşılandığı bir plan arayın. Her şeye idare eden bir ev, çoğu zaman hiçbirini tam karşılamaz.
Kendinize bir cümle yazın. “Ben bu evi … için alıyorum” cümlesini tamamlayın ve saklayın. Bir sunum ya da cazip bir kampanya karşısında etkilenmeye başladığınızda bu cümleye dönün.
Amaç zamanla değişebilir, bu normal. Değiştiğinde kararınızı da yeniden gözden geçirin. Başta kira için bakarken sonra kendiniz oturmaya karar verirseniz, aynı evin yeni amaca uyup uymadığını yeniden sorun.
Projeye ve belgelere bakmaya geçtiğinizde bir projeye nasıl bakılır ve ev almadan önce sorulacak 10 soru yazıları işinize yarar.
Kısaca
Önce amaç: oturmak, kiraya vermek ya da değer artışı. Her amacın kendi soruları var. Bir sonraki ev görüşmenizden önce kendinize sormak için kaydedin.
Baktığınız bir ev varsa Instagram’dan ya da WhatsApp’tan yazın, birlikte bakalım.